درمان جدید ادم ماکولای دیابتی
19 می 2015- در مایع درون چشم درصد قابل توجهی از بیماران مبتلا به ادم ماکولای دیابتی غلظت پروتئین VEGFبالا نیست بلکه غلظت پروتئین دیگری بنام plasma kallikreinیا PKalو مولکولهای مرتبط با آن که بازیکنان کلیدی در مسیر مولکولی التهاب در این بیماری هستند، افزایش یافته است. دانشمندان معتقدند این یافته ها می تواند به ابداع درمانهای دارویی جدیدی برای حفظ بینایی این افراد کمک کند.
ادم ماکولای دیابتی یا DMEیکی از علل اصلی نابینایی درجهان است و حدود یک پنجم از بیمارانی که برای مدتهای طولانی به دیابت مبتلا هستند از این بیماری رنج می برند. دانشمندان درسالهای اخیر با هدف قرار دادن عامل رشد اندوتلیال عروق یا VEGFدر داخل چشم توانستند گزینه های درمانی این بیماری را بهبود بخشند اما تنها حدود نیمی از بیماران مبتلا به DMEبطور کامل به این درمان پاسخ می دادند.
محققان آزمایشگاه پرفسور Feenerدربخش زیست شناسی سلولی وهسته ی پروتئومیکس مرکز دیابت جاسلین درتحقیق اخیر ازطریق مطالعات جانوری نشان دادند مسیر مولکولی PKalمی تواند ادم شبکیه را از طریق مکانیسم هایی مستقل از مسیر VEGFالقاء نماید، غلظت طبیعی PKalموجب حفظ و ایجاد عروق خونی شده اما در غلظت بالا موجب رشد غیرطبیعی عروق می گردد که نهایتاً به ادم ماکولای دیابتی می انجامد.
نتایج این تحقیق که در مجله ی Diabetesمنتشر شد، نشان می دهد عواملی که بتواند PKalو مولکولهای مرتبط با آن در مسیر مولکولی التهاب شبکیه را هدف قرار دهند درنهایت ممکن است برای درمان DMEدربیمارانی که به ممانعت کننده های VEGFپاسخ نمی دهند، موثر باشند.
درآگوست سال 2014 محققان داروسازی KalVistaیک آزمایش بالینی را بروی ممانعت کننده ی PKalبه منظور درمان DMEاجرا نمودند. تولید این دارو بر اساس نتایج تحقیقات قبلی آزمایشگاه دکتر Feenerانجام شد، نتایج این تحقیق نشان داد فعال شدن PKalمی تواند موجب القاء ادم شبکیه درمدلهای آزمایشگاهی رتینوپاتی دیابتی گردد.
ادم ماکولای دیابتی شکلی از رتینوپاتی دیابتی است که در آن از عروق خونی مایعاتی به داخل ماکولا (منطقه ای از شبکیه که مسئول دید مستقیم است) نشت می کند. تورم این بخش از شبکیه موجب تاری دید می شود. ادم ماکولای دیابتی درمراحل پیشرفته از طریق فوتوکوآگولاسیون لیزر و درمان با استروئیدها درمان می شود. در سالهای اخیر دانشمندان ممانعت کننده های VEGFرا برای کمک به حفظ بینایی این افراد در یک برنامه ی ماهانه به کره ی چشم تزریق کردند. این نوع درمان برای بسیاری از بیماران بسیار مفید بود اما نیمی از بیماران به این درمان پاسخ کمتریا جزئی داده یا درکل به این درمان پاسخ ندادند، بنابراین نیاز به ابداع درمان دیگری برای این افراد مبرم شد.
در مطالعه ی اخیر، محققان مرکز Joslinنمونه هایی از مایع درون چشم 61 بیمار مبتلا به نوروپاتی دیابتی و گروه کنترل (که آسیب ماکولا به دلیلی غیر از دیابت درآنها اتفاق افتاده است) تهیه نمودند، آنها دریافتند بیماران مبتلا به DMEبه دو گروه تقسیم می شوند: گروهی که هر دو پروتئین VEGFو PKalدر مایع درون چشمی آنها افزایش یافته است و گروه دوم تنها مقدار پروتئین Pkalافزایش یافته و مقدارپروتئین VEGFپایین است.
با استفاده از روش پروتئومیکس (آنالیز پروتئین ها درمقیاس بزرگ) نمونه های زجاجیه ی بیماران مبتلا به DME، مشخص گردید در ادم ماکولای دیابتی بیشتر پروتئین PKalافزایش می یابد تا VEGF، این نتایج نشان می دهد DMEیک بیماری ناهمگن است که در آن مکانیسمهای مستقل از VEGF نقش دارند.
در ادامه ی این تحقیقات دانشمندان مایعات چشمی افراد مبتلا به DMEرا که حاوی مقادیر زیادی پروتئین های مرتبط با PKalومقادیر کمی VEGFبود را به موشهای صحرایی دیابتی تزریق کردند، نتایج این آزمایشات نشان دهنده ی نشت مایع از رگهای خونی شبکیه ی این حیوانات بود. از این نشت می توان با یک عامل مسدود کننده ی مسیر PKalجلوگیری کرد.
علاوه بر این نشست عروق خونی شبکیه درموشهایی که با اصلاح ژنتیکی فاقد PKalبودند نسبت به موشهای وحشی کاهش یافت.
دکتر Feenerمی گوید: یافته های ما نشان داد عدم تجانس تغییرات پروتئین در DMEتا حدودی می تواند تفاوت درپاسخ بیماران به درمانهای ضد VEGFرا توضیح دهد و افزایش PKalمی تواند یک هدف درمانی جدید برای بیماران مبتلا به DMEباشد که مستقل از تغییرات مسیر VEGFاست.
نتایج این تحقیق نشان می دهد مسیر PKalمستقل از مسیر VEGFاست بنابراین مهار کننده های PKalمی توانند فرصتی جدید برای درمان بیماری DMEبوجود آورند.
دکتر Feenerمی گوید: درحال حاضر از یکی از مهار کننده های PKalبرای درمان آنژیو ادم ارثی استفاده می شود علاوه بر این در افرادیکه از نقص ژنتیکی نادر کمبود PKalرنج می برند و موشهایی که با اصلاح ژنتیکی دچار کمبود PKalهستند نتایج نامطلوبی مشاهده نشد. این یافته های نشان می دهد که حذف سیتماتیک PKalبخوبی قابل تحمل است و بطور موثر از نشت عروق خونی که بر اثر بیماریهای دیگر ایجاد شده است، جلوگیری می کند.
دکتر Feenerمی گوید: این درمانها درمراحل ابتدایی می باشند، تولید داروهای خوراکی برای درمان DMEیک پیشرفت بزرگ محسوب می شود زیرا وابستگی به تزریق داخل چشمی را کاهش داده و احتمالا درمان بیماران درمراحل اولیه را امکان پذیر می نماید.